وقف؛ سرمایه ای برای خدمت به امروز و فردا

به گزارش ایکنا از خراسان رضوی، حجت الاسلام والمسلمین محمد احمدزاده، مدیرکل اوقاف و امور خیریه خراسان رضوی، امروز هفتم شهریورماه، در نشست خبری «هفته وقف و افتتاح نمایشگاه دستاوردهای موقوفات خراسان رضوی» که در محل این اداره کل برگزار شد، اظهار کرد: وقف امری فرهنگی است که در امور مختلف کشاورزی، دامپروری، صنایع غذایی و... به کار برده می شود و در اصل، میراثی ماندگار است که از گذشته برای آیندگان به جا مانده است.

وی افزود: شعار امسال، «وقف، میراث ماندگار، آینده پایدار» پیام روشنی دارد، چرا که وقف فقط متعلق به گذشته نیست و واقفان گذشته سرمایه ای را برای آیندگان به یادگار گذاشته اند و وظیفه ما نیز این است که این میراث را درست حفظ کنیم و در مسیر نیت واقف به خدمت مردم درآوریم.

مدیرکل اوقاف و امور خیریه خراسان رضوی با بیان این که در اوقاف، خود را مالک موقوفات نمی دانیم، بلکه امین واقفان و خدمتگزار مردم می دانیم، تصریح کرد: قطعاً این نگاه، مبنای همه اقدامات ما در استان خراسان رضوی است، چرا که وقف ظرفیت بسیار بزرگی برای خدمت فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و زیارتی دارد؛ بنابراین نگاه ما به موقوفه صرفاً حفظ یک ملک یا یک دارایی نیست، بلکه اصل آن است که این دارایی باید بتواند منفعت ایجاد کند و در چارچوب نیت واقف به جامعه بازگردد.

احمدزاده ادامه داد: موقوفه ای که مولد باشد، می تواند قرن ها خدمت تولید کند؛ به همین دلیل، یکی از رویکردهای جدی ما افزایش بهره وری و مولدسازی موقوفات با حفظ کامل موازین شرعی است که در سال گذشته نیز بخشی از ظرفیت اقتصادی موقوفات در حوزه های کشاورزی، دامپروری، صنایع غذایی، آب، سرمایه گذاری و پروژه های عمرانی فعال بوده است. به عنوان نمونه، در گزارش عملکرد سال گذشته، حدود 6 هزار تن محصولات کشاورزی و 21 هزار تن محصولات لبنی و پروتئینی، ثمره تولید بخش هایی از موقوفات بوده است که این امر در واقع ابزاری برای تولید اشتغال و کمک به امنیت غذایی به شمار می آید.

وی بیان کرد: این اعداد زمانی اهمیت پیدا می کنند که بدانیم پشت هر عدد، یک خدمت، اشتغال، فعالیت اقتصادی یا منفعت اجتماعی قرار دارد، چرا که هدف ما تولید عدد نیست، بلکه تولید خدمت از دل موقوفات است و البته در حوزه اجتماعی نیز مردم باید اثر وقف را از اطعام و کمک به نیازمندان گرفته تا خدمات فرهنگی، قرآنی، درمانی و خدمت رسانی به زائران امام رضا (ع) لمس کنند و همه این ها فعالیت هایی زمانی معنا پیدا می کنند که مردم بدانند بخشی از این خدمات، حاصل نیت خیر واقفانی است که شاید امروز در میان ما نباشند، اما خیر آنان همچنان در جامعه جاری است و می توان از آنان به عنوان «حاضرانِ بی حضور» یاد کرد.

مدیرکل اوقاف و امور خیریه خراسان رضوی ادامه داد: ما باید کاری کنیم که واقفان آینده نیز مانند واقفان گذشته، نیازهای زمان خود را ببینند و برای آن چاره اندیشی کنند؛ البته امروز نیازهای جامعه تغییر کرده و در کنار نیازهای مذهبی و سنتی، جامعه به وقف در حوزه هایی مانند آموزش، سلامت، فناوری، محیط زیست، اشتغال، ازدواج، حمایت از نخبگان و سایر مسائل اجتماعی نیز نیاز دارد. خدماتی مانند اسکان، پذیرایی و خدمات فرهنگی و رفاهی نیز همگی به برکت وقف و به صورت کاملاً رایگان به مردم ارائه شده اند.

احمدزاده با تأکید بر این که شفافیت و پاسخگویی، لازمه اعتماد عمومی به وقف است، گفت: بهترین تبلیغ برای وقف، خدمت واقعی یک موقوفه به مردم است. یکی از گلایه های ما آن است که در اهتزاز نگه داشتن تابلوی وقف و معرفی آن در محل هایی که برکت وقف در آن ها جاری است، کمتر توجه شده است. مثلاً بسیاری از مراکز مهم درمانی، آموزشی، فرهنگی و حتی تفریحی ما موقوفه هستند، اما بسیاری از مردم نمی دانند این خدمات به برکت وقف و در واقع به برکت یک کار خیر ماندگار در حال ارائه است.

وی با تأکید بر اهمیت انعکاس برنامه های هفته وقف، روایت داستان های واقعی واقفان و آثار موقوفات، اظهار کرد: در هفته وقف، از واقفان گذشته با احترام یاد می کنیم و تلاش داریم نام و یاد آنان را زنده نگه داریم، اما مهم تر از آن، باید برای واقفان آینده زمینه ایجاد کنیم. در حال حاضر دفتر مشاوره وقفی در استان خراسان رضوی سابقه ای نزدیک به 14 سال دارد و امروز به صورت رسمی در مراکز مختلف فعالیت می کند و قطعاً این تجربه ای است که می تواند وقف را به یک فرهنگ زنده و پویا تبدیل کند.

در ادامه، حجت الاسلام والمسلمین جمال ایزدی، معاون فرهنگی-اجتماعی اداره کل اوقاف و امورخیریه، اظهار کرد: نهاد وقف، نهادی پرفیض و پربرکت است که روزبه روز در حال توسعه است؛ یعنی هر روز نسبت به روز قبل، یک قدم به جلو برمی دارد و البته هرچه این نهاد توسعه پیدا کند، طبیعی است که خدمت آن به جامعه نیز افزایش می یابد.

وی با اشاره به ویژه برنامه های اداره اوقاف، افزود: از ابتدای سال، برنامه آرامش بهاری را داریم؛ برنامه های ضیافت الهی در ماه مبارک رمضان، نشاط معنوی در تابستان، ولایت علوی در ایام غدیر، بصیرت عاشورایی در ماه های محرم و صفر و یاس نبوی در ایام شهادت حضرت فاطمه زهرا (س) را ان شاءالله خواهیم داشت که در 125 بقعه اجرا می شود. همچنین فعالیت در فضای مجازی را داریم که با ایجاد بیش از 110 کانال انجام می شود و در طول سال نیز این فعالیت ها ادامه دارد.

معاون فرهنگی-اجتماعی اداره کل اوقاف و امور خیریه خراسان رضوی ادامه داد: بیش از 5 هزار مشاوره در حوزه های وقف و عناوین و عرصه های دیگر ارائه شده است. در حوزه مدیریتی بقاع متبرکه نیز 846 نیروی انسانی ساماندهی و به روزرسانی شده اند و البته نیروهای ما در بقاع متبرکه به دو بخش تقسیم می شوند؛ بخشی خادمان و خادمان حقوق بگیر هستند و بخش عمده ای نیز خادمان افتخاری اند که حق الزحمه ای نیز دریافت نمی کنند. البته در حوزه اجتماعی هم بر پایه 30 کارگاه در طرح شمیم خدمت، با هدف کارآفرینی و ایجاد اشتغال در بقاع متبرکه فعالیت می کنیم.

وی همچنین گفت: توزیع بیش از 20 هزار بسته معیشتی در طرح قرار دوازدهم نیز در قالب 484 برنامه انجام شده است؛ بسته معیشتی تنها یکی از خدمات ماست و در کنار آن، خدمات دیگری نیز از طریق شبکه مهدی یاوران شکل گرفته است؛ از جمله توزیع غذای گرم، افطاری، سحری و پذیرایی در مناسبت های مختلف سال در بقاع متبرکه. همچنین اهدای 2650 بسته مهر تحصیلی برای دانش آموزان را داشته ایم که هر سال، با توجه به نیات واقفانی که در این زمینه وقف کرده اند، به بسته های مهر تحصیلی تبدیل و توزیع می شود.

معاون فرهنگی-اجتماعی اداره کل اوقاف و امور خیریه خراسان رضوی با اشاره به تحقق نیت واقفان در یک سال اخیر، گفت: در این یک سال، 645 میلیارد تومان در عرصه های مختلف فرهنگی، مذهبی، قرآنی، اجتماعی، درمانی، معیشتی، اماکن مذهبی، آموزشی، زیارتی و مجموعه امور خیریه هزینه و در واقع نیت واقفان اجرا شده است. در سامانه جامع موقوفات نیز حدود 800 نیت جزئی داریم که واقفان برای آن ها عناوین مختلفی را مشخص کرده اند و این عناوین، در واقع زیرمجموعه همان عناوین کلی نیات هستند.

ایزدی همچنین در بخش دیگری از صحبت هایش به فعالیت های انجام گرفته اداره اوقاف در حوزه قرآنی اشاره و بیان کرد: در حوزه قرآنی، برگزاری مرحله شهرستانی و استانی چهل وهشتمین دوره مسابقات قرآن کریم را داشتیم و 12 رتبه برتر کشوری نیز کسب شد که خوشبختانه خراسان رضوی، به برکت امام رضا (ع) و فعالیت های قرآنی اساتید قرآنی که در استان و مشهد حضور دارند، هر سال این توفیقات را به دست می آورد. در این مراسم همچنین از نخبگان، افتخارآفرینان و پیشکسوتان قرآنی تجلیل شد و 7 پیشکسوت قرآنی و 76 رتبه برتر استانی مورد تقدیر قرار گرفتند.

وی ادامه داد: از مؤسسات قرآنی نیز در راستای آموزش قرآن کریم حمایت شد و از عواید موقوفه ای که از قبل ایجاد شده بود و به عنوان موقوفه مشارکتی قرآن، عترت و نماز دانش آموزی شناخته می شود، 36 دارالقرآن آموزش و پرورش حمایت شد. همچنین بیش از 220 محفل انس با قرآن در این یک سال برگزار شد.

معاون فرهنگی-اجتماعی اداره کل اوقاف و امور خیریه خراسان رضوی در پایان با اشاره به اهداف برگزاری نمایشگاه اداره اوقاف، اظهار کرد: هدف اصلی ما از برگزاری نمایشگاه آن است که مردم با نهاد وقف آشنایی بیشتری پیدا کنند، زیرا گاهی با وجود این که درباره این نهاد سخن گفته می شود و گزارش و آمار ارائه می گردد، به دلیل برخی ذهنیت ها و نگرش های منفی، ممکن است همچنان آن برداشت اولیه در ذهن برخی افراد باقی بماند و نمایشگاه فرصتی است تا این موضوع در عرصه های مختلف تبیین شود، چرا که نهاد وقف در حوزه های اوقافی، حقوقی، ثبتی، بهره وری اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی، قرآنی و دیگر موضوعات کار می کند؛ البته سالنی را با عنوان «سالن گفتمان» ایجاد کرده ایم تا مخاطبان در آن بنشینند، گفت وگو کنند و ذهنیت ها و نگرش ها بررسی و در صورت نیاز اصلاح شود.

انتهای پیام